Leczenie ortodontyczne, które ma na celu wyeliminowanie wady zgryzu jest złożonym procesem. Na ogół kojarzy się go z noszeniem aparatu na zęby i stałymi kontrolami stomatologicznymi. W rzeczywistości jednak po jego zdjęciu leczenie nie jest zakończone. Niezbędnym etapem jest retencja ortodontyczna, dzięki której pacjent może pochwalić się idealnym uśmiechem przez długi czas.
Retencja ortodontyczna – jak działa?
Choć sama metoda leczenia ortodontycznego z wykorzystaniem np. aparatu daje widoczne rezultaty, zatrzymanie zębów w nowej pozycji wymaga zastosowania dodatkowych czynności utrwalających. Tym zajmuje się retencja ortodontyczna, czyli leczenie stabilizujące. Rozpoczyna się ją od razu po zdjęciu aparatu stałego.
Retencja ortodontyczna polega na zakładaniu aparatu retencyjnego. Jego zadaniem jest utrzymywanie optymalnego ustawienia zębów, niwelowanie napięcia pomiędzy szczęką i żuchwą oraz ograniczanie wpływu mięśni języka, warg czy policzków na nawrót wady zgryzu. Jest to niezwykle ważne, mając na uwadze fakt, iż przesuwanie zębów jest czymś naturalnym. Zmiana ułożenia uznawana jest za proces fizjologiczny, który nie zawsze wymaga interwencji ortodontycznej. W wielu przypadkach jednak niewłaściwe ułożenie zębów będzie niekorzystnie wpływać na zdrowie i komfort życia, co wiąże się z koniecznością noszenia aparatu i zastosowania retencji do utrzymania efektów leczenia.
Ile trwa retencja ortodontyczna?
Noszenie aparatu ortodontycznego może zająć kilka lat, a jaki czas dotyczy retencji? W tym etapie również nie ma jednoznacznej odpowiedzi na takie pytanie. Czas noszenia retainera uzależniony jest od czynników takich jak złożoność wady zgryzu, wiek pacjenta, a także indywidualne predyspozycje np. nawyki, czy stan przyzębia. Retencja ortodontyczna może trwać kilka lat, a w niektórych sytuacjach musi być prowadzona do końca życia. Wszystko zależy od indywidualnego przypadku.
Retainer na zęby po leczeniu – jakie są rodzaje?
Jeśli chodzi o retencję ortodontyczną, może ona przybrać formę stałą i ruchomą. Ze względu na formę i sposób noszenia, retainer dzieli się więc na dwa rodzaje. Jest to:
- Retainer stały – to cienki drucik przyklejany od wewnętrznej strony przednich zębów, który ma uniemożliwiać ich przesuwanie. Z jednej strony jest niewidoczny i wygodny w noszeniu, a jednocześnie może nieco utrudniać dokładne czyszczenie zębów. Retainer stały jest wykorzystywany w długotrwałym utrzymywaniu efektu prostowania zębów.
- Retainer ruchomy – ma formę przezroczystej nakładki lub płytki z akrylu (np. Hawleya), który pacjent samodzielnie wyjmuje i zakłada. Musi być on noszony przez określony czas ustalony przez ortodontę (np. kilka godzin). Takie retainery są łatwiejsze w utrzymaniu czystości, ale trzeba pamiętać o zachowaniu dyscypliny w regularnym noszeniu.
Utrzymanie efektów po aparacie
Aby pacjent po leczeniu ortodontycznym mógł cieszyć się pięknym uśmiechem bez wady zgryzu, niezbędne jest zachowanie zasad retencji szczególnie w pierwszych miesiącach po jego zakończeniu. Okazuje się, że w wielu przypadkach rezygnacja z retainera wiąże się z nawrotem wady do pół roku lub koniecznością ponownego noszenia aparatu ortodontycznego kilka lat po uzyskaniu prawidłowego ułożenia zębów.
Oprócz retainera dla trwałych efektów ważne są też elementy takie jak:
- właściwa higiena jamy ustnej,
- uzupełnianie ubytków na bieżąco;
- unikanie złych nawyków np. obgryzania paznokci, czy gryzienia długopisów;
- w razie problemów z mówieniem i oddychaniem przez usta podjęcie terapii miofunkcjonalnej;
- regularna kontrola efektów u ortodonty, który może doszukać się problematycznych zmian.
Należy pamiętać, że stosowanie powyższych elementów może nie dać odpowiednich rezultatów, gdy retainer nie jest noszony systematycznie. Siła języka, warg, czy policzków codziennie wpływa na zęby i ich ułożenie, dlatego nowa pozycja musi być stale wspierana przez przystosowany do tego aparat.